Czy wolno kraść w szabat?

7Q5

Bardzo ciekawy, zwłaszcza w świetle uwag Hyama Maccoby’ego jest fragment o łuskaniu kłosów w szabat. Tu wersja w Ewangelii według Marka 2:23-28:

23 Pewnego razu, gdy Jezus przechodził w szabat wśród zbóż, uczniowie Jego zaczęli po drodze zrywać kłosy. 24 Na to faryzeusze rzekli do Niego: «Patrz, czemu oni robią w szabat to, czego nie wolno?» 25 On im odpowiedział: «Czy nigdy nie czytaliście, co uczynił Dawid, kiedy znalazł się w potrzebie, i był głodny on i jego towarzysze? 26 Jak wszedł do domu Bożego za Abiatara, najwyższego kapłana, i jadł chleby pokładne, które tylko kapłanom jeść wolno; i dał również swoim towarzyszom». 27 I dodał: «To szabat został ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu. 28 Zatem Syn Człowieczy jest panem szabatu».

Ten fragment (i jego paralele: Mat 12:1-8, Łuk 6:1-5) jest używany do wytykania faryzeuszom małostkowości a także do uzasadniania zmiany dnia świętego przez chrześcijan:

Mówiąc, że Syn Człowieczy jest panem szabatu, Jezus stwierdza, że jest najwyższym prawodawcą. Może więc ustanawiać nowe formy świętowania dnia świętego. Odnowiona przez Niego religia, nazwana później chrześcijaństwem, będzie miała swój nowy dzień spoczynku. Nowym szabatem stanie się dla chrześcijan niedziela. Jej świętowanie będzie dostosowane do istoty odnowionej przez Jezusa religii. (ks. dr Michał Kaszowski, Rozważanie Ewangelii wg. św. Łukasza)

Specjalnego wyjaśnienia wymaga wers 28, który wygląda nielogicznie. Dlaczego z tego, że szabas jest dla człowieka (wers 27) miałoby wynikać, że panem owego szabasu jest jakiś Syn Człowieczy? Inaczej brzmi to po aramejsku, języku w którym te słowa, jeżeli są autentyczne, były oryginalnie wypowiedziane. Po aramejsku „syn człowieczy” oznacza po prostu człowieka. Wtedy wynikanie treści wersu 28 z 27 staje się oczywiste: szabat dla człowieka, zatem człowiek jest panem szabatu.

Warto zauważyć, że prawa, które naruszają uczniowie Jezusa to nie tylko nakaz świętowania szabatu, ale również zakaz kradzieży, bo było to z pewnością cudze pole. Jak usprawiedliwia uczniów Jezus? Podaje przykład Dawida, który razem z towarzyszami posilił się chlebami (plackami) pokładnymi, obrzędowym pieczywem, które zjadać wolno było tylko kapłanom. Dawida usprawiedliwiał głód i niebezpieczeństwo – ucieczka przed ścigającym go królem Saulem. Drugie usprawiedliwienie to hasło „szabas dla człowieka”, faryzejskie powiedzenie (zapisane w Mechilcie) oznaczające, że rytuały są ważne, ale jeżeli na szali jest zdrowie lub życie, nie trzeba ich przestrzegać (faryzeusze uważają, że od rytuałów jest ważniejsza również miłość – Mk 12:33).

Te usprawiedliwienia mówią, że opisana przechadzka wśród zboża nie jest turystyką, ale ucieczką przed zagrożeniem. Dlaczego zagrożenie to pozostaje tylko między wierszami, być może usunięte z oryginalnego źródła tekstu według-Marka? Zagrożeniem dla namaszczonego i jego uczniów mogli być herodianie, saduceusze lub Rzymianie. Ewangeliści nie wahają się rzucać na Heroda Antypasa najstraszniejszych oskarżeń. Znana jest z ewangelii – i znikądinąd, bo przypuszczalnie zmyślona – historia o głowie Jana Chrzciciela na tacy. Tym bardziej nie krępowaliby się przypisać mu prześladowań Jezusa, które faktycznie mogły się zdarzyć. Nie hamują się również w obelgach rzucanych na saduceuszy (dostaje się przy okazji też faryzeuszom, którzy byli z zupełnie innej parafii). Wzmianka o okrutnych saduceuszach mogłaby się pojawić i tu. Przypuszczam więc, że w tej enigmatycznie opisanej sytuacji bezpośrednimi prześladowcami Jezusa musieli być Rzymianie, których okrucieństwa ewangeliści wolą opisywać oględnie lub pomijać i dlatego informacja o nich została usunięta z tekstu. W związku z tym sytuacja jakby zawisła w powietrzu, stała się tajemnicza i daje pole do popisu egzegetom próbującym opisać o co tak naprawdę chodziło.

Źródła:
H. Maccoby, Jesus the Pharisee,
Ks. M. Kaszowski, Rozważanie Ewangelii wg. św. Łukasza,
Mekhilta d’Rabbi Yishmael 31:13.2, „Szabat jest ci dany, ty nie jesteś dany szabatowi”,
uwagi B. Ehrmana o słowie „człowiek” po aramejsku.

Reklamy

Informacje o rafalmaszkowski

http://pl.wikipedia.org/wiki/Rafał_Maszkowski
Ten wpis został opublikowany w kategorii biblistyka i oznaczony tagami , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s